اولین قدم‌ها در آلمان

شما باید ظرف دو هفته در محل اقامت جدید خود ثبت‌نام کنید. اداره امور شهروندی یا اداره ثبت‌نام ساکنان مسئول این کار است. در شهرهای بزرگ، برای ثبت‌نام باید وقت ملاقات بگیرید. در شهرهای کوچک، اغلب می‌توانید مستقیماً به شهرداری مراجعه کنید.

برای ثبت‌نام به مدارک زیر نیاز دارید:

مدرک شناسایی (گذرنامه، سند جایگزین گذرنامه، شناسنامه برای کودکان زیر ۱۶ سال

اگر با همسر خود وارد کشور شده‌اید: سند ازدواج)

تأییدیه از صاحب‌خانه شما، در صورت لزوم

اگر در یک محل اقامت مشترک زندگی می‌کنید، مددکاران اجتماعی مسئول ممکن است ثبت‌نام شما را نزد مقامات محلی انجام دهند.

هنگام ثبت‌نام، شما یک گواهی ثبت‌نام دریافت خواهید کرد.

تمام افرادی که در آلمان ثبت‌نام می‌کنند، یک شماره شناسایی مالیاتی یازده رقمی دریافت می‌کنند

این شماره برای تمام عمر ثابت می‌ماند. شماره شناسایی مالیاتی برای مثال برای افتتاح حساب بانکی یا درخواست کمک‌هزینه کودک مهم است.

شماره شناسایی مالیاتی پس از ورود شما به آلمان، از طریق پست به مرکز پذیرش اولیه ارسال می‌شود. با این حال، معمولاً تا آن زمان شما به اداره محلی منتقل شده‌اید. این بدان معناست که شما نامه‌ای حاوی شماره شناسایی مالیاتی خود را دریافت نکرده‌اید.

شما باید به اداره ثبت‌نام ساکنان توضیح دهید که یک شماره شناسایی مالیاتی برای شما ایجاد شده است و این شماره هنوز به شما داده نشده است. اداره ثبت‌نام ساکنان می‌تواند این اطلاعات مهم را برای شما به دست آورد. برای تمام اعضای خانواده‌تان شماره شناسایی مالیاتی را درخواست کنید: کودکان نیز شماره شناسایی مالیاتی مخصوص به خود را دریافت می‌کنند.

مهم است که یک حساب بانکی افتتاح کنید تا مزایای تأمین اجتماعی شما به آن منتقل شود. مزایای تأمین اجتماعی در آلمان به صورت وجه نقد پرداخت نمی‌شوند. ما توصیه می‌کنیم که یک «حساب پایه» در بانکی که برای شما دسترسی آسانی دارد، افتتاح کنید.

بسیاری از حساب‌های پایه دارای یک کارت EC هستند که می‌توانید از آن برای برداشت پول یا انجام پرداخت‌ها استفاده کنید. شما برای زندگی روزمره در آلمان به کارت اعتباری نیاز ندارید. شما همچنین می‌توانید دو کارت EC برای یک حساب بانکی دریافت کنید.

در آلمان بانک‌های مختلفی وجود دارد. هر بانکی موظف است یک حساب پایه به شما ارائه دهد، اما هزینه‌ها و خدمات بسته به بانک متفاوت است.

نکات ما:

• از افرادی که در محل اقامت شما زندگی می‌کنند بپرسید که از کدام بانک استفاده می‌کنند و آیا از آن راضی هستند یا خیر.
• قبل از امضای قرارداد، هزینه‌های حساب را به دقت بررسی کنید. برخی حساب‌ها هزینه ماهانه ندارند، اما برای انتقال وجه و برداشت پول نقد همیشه هزینه‌ای دریافت می‌شود. این امر نیز می‌تواند پرهزینه باشد.
• حساب با کارت EC را انتخاب کنید. برای برداشت پول از خودپردازها و انجام پرداخت‌های بدون پول نقد به کارت EC نیاز دارید.

در این صفحه اطلاعات بیشتری در مورد حساب‌های پایه به زبان‌های آلمانی و انگلیسی خواهید یافت [Das Recht auf ein Basiskonto für neu in Deutschland Angekommene | Verbraucherzentrale.de]

برای افتتاح حساب، به موارد زیر نیاز دارید:

• مدرک هویت (گذرنامه، سند جایگزین گذرنامه یا اجازه اقامت الکترونیکی)
• شماره شناسایی مالیاتی شما. اگر این را دریافت نکرده‌اید، از اداره ثبت‌نام ساکنان بپرسید. به طور جایگزین، می‌توانید شماره شناسایی مالیاتی خود را از اداره مالیات فدرال درخواست کنید. با این حال، این کار می‌تواند تا ۴ هفته طول بکشد.

هنگامی که حساب باز می‌کنید، مدارک قرارداد و (بسته به بانک) یک کارت EC دریافت خواهید کرد. شماره IBAN روی مدارک قرارداد و روی کارت EC چاپ شده است. شما باید این شماره IBAN را به مرکز اشتغال (Jobcentre) ارائه دهید تا مرکز اشتغال بتواند مزایای تأمین اجتماعی شما را به حسابتان واریز کند.

در آلمان، شما و خانواده‌تان مزایای اجتماعی را از مرکز کاریابی (Jobcentre) مطابق با قانون مدنی دوم (Second Social Code) دریافت می‌کنید. این مزایا گاهی اوقات با نام‌های «بورگرگلد» (Bürgergeld) (درآمد شهروندی) یا «هارتز ۴» (Hartz 4) نیز شناخته می‌شوند. مرکز کاریابی همچنین هزینه بیمه درمانی را پرداخت می‌کند.

شما باید برای مزایای اجتماعی درخواست دهید. در این صفحه اطلاعاتی چندزبانه در مورد «درآمد شهروندی» خواهید یافت. [Jobcenter | Handbook Germany : Together]

برای درخواست در «جاب‌سنتر»، باید مدارک زیر را با خود بیاورید: 

• فرم درخواست کوتاه از مرکز پذیرش اولیه تا بتوانید مزایای اجتماعی را به صورت معوق از روزی که وارد آلمان شده‌اید دریافت کنید. به عنوان یک خانواده، تنها کافی است یک درخواست ارائه دهید. این درخواست سپس برای تمام اعضای خانواده معتبر خواهد بود.
• گواهی ثبت‌نام شما
• اطلاعات حساب بانکی (IBAN)
• گذرنامه یا مدرک جایگزین گذرنامه
• نامه پذیرش، اجازه اقامت موقت یا اجازه اقامت الکترونیکی
• مدرکی دال بر داشتن بیمه درمانی یا ثبت‌نام در یک شرکت بیمه درمانی. اگر هنوز کارت بیمه درمانی ندارید، یک کپی از درخواست بیمه درمانی تهیه کرده و آن را با خود بیاورید.

مهم: مرکز کاریابی (Jobcentre) برای درخواست، به اثبات بیمه درمانی نیاز دارد. شرکت بیمه درمانی برای ثبت‌نام شما به مدرکی دال بر دریافت مزایای مرکز کار (Jobcentre) نیاز دارد. واضح است که این کار امکان‌پذیر نیست. بنابراین، مدرکی دال بر اینکه شما قبلاً در یک شرکت بیمه درمانی ثبت‌نام کرده‌اید، به مرکز کار (Jobcentre) ارائه دهید.

اگر در زمان درخواست، اسناد دیگری را در اختیار دارید، همراه داشتن آنها مفید است. در غیر این صورت، می‌توانید آنها را بعداً ارائه دهید.

• فرم اصلی تکمیل‌شده درخواست درآمد شهروندی. در این صفحه، شما الگوی فرم اصلی درخواست و دستورالعمل‌های تکمیل آن را به زبان‌های انگلیسی، اوکراینی و روسی خواهید یافت [Arbeitslos und Arbeit finden: Merkblätter und Formulare | Bundesagentur für Arbeit].
• مدارک ضمیمه به درخواست، در صورتی که برای مثال، به دلیل بارداری یا بیماری نیازهای ویژه دارید، یا اگر والد مجرد هستید. مرکز کاریابی نیز می‌تواند در این زمینه به شما مشاوره دهد.
• قرارداد اجاره/اطلاعیه هزینه‌های مسکن. اگر چنین سندی ندارید، از مددکاران اجتماعی محل سکونت خود بپرسید.
• گزارش‌های مدرسه، مدرک دوره کارآموزی و مدارک تحصیلی، مدرک سابقه کاری شما.
• کارت تأمین اجتماعی از شرکت بیمه درمانی شما.

مرکز کاریابی همچنان در مورد پیدا کردن کار برای شما مشاوره ارائه می‌کند. شما می‌توانید معلومات بیشتر را در صفحهٔ «زندگی در جامعه» مطالعه نمایید.

در بسیاری موارد، چندین هفته طول می‌کشد تا مرکز کاریابی (Jobcenter) به درخواست شما رسیده‌گی کند. این موضوع می‌تواند مشکل‌ساز باشد، زیرا شما معمولاً فوراً به پول نیاز دارید؛ برای نمونه برای خرید غذا، پوشک یا بلیت بس.

به همین دلیل توصیه می‌کنیم که برای پرداخت پیشاپیش (پیش‌پرداخت) درخواست بدهید. این بدان معناست که قبل از تکمیل پروسهٔ بررسی درخواست، مبلغی را از مرکز کاریابی دریافت خواهید کرد.

شما می‌توانید در مرکز کاریابی برای دریافت پیش‌پرداخت درخواست بدهید. برای مثال، می‌توانید در وقت ملاقات خود در مرکز کاریابی توضیح دهید که پولی در اختیار ندارید و بنابراین خواهان دریافت پیش‌پرداخت مطابق بند ۴۲ قانون SGB II هستید. توضیح دهید که به‌تازه‌گی از طریق برنامهٔ اسکان مجدد به آلمان آمده‌اید، هیچ منبع مالی ندارید و به‌طور فوری برای غذا، پوشاک یا مواد بهداشتی به پول نیازمند استید. همچنین می‌توانید از یک مرکز مشاوره کمک بخواهید تا برایتان در نوشتن درخواست پیش‌پرداخت همکاری کند، و سپس این درخواست را در وقت ملاقات با خود به مرکز کاریابی ببرید.

مرکز کاریابی ممکن است در ابتدا کوپن‌هایی برای دوره گذار به شما بدهد که می‌توانید برای مثال، در سوپرمارکت‌های مشخصی از آنها استفاده کنید، یا به شما توصیه کند که به «تافل» (Tafel) بروید – یک مؤسسه اجتماعی که غذا را به صورت رایگان ارائه می‌دهد.

مهم: اگر با هرگونه مشکلی مواجه شدید، فوراً از یک مرکز مشاوره مهاجرت کمک بگیرید. گاهی اوقات مراکز کاریابی پیش‌پرداخت را مستقیماً پرداخت نمی‌کنند، اما می‌گویند که باید مدتی صبر کنید. این قابل قبول نیست – شما حق دارید که سریعاً پول دریافت کنید.

اگر فرزند دارید، مرکز کاریابی از شما می‌خواهد که برای کمک‌هزینه فرزند درخواست دهید. تمام خانواده‌هایی که به طور بلندمدت در آلمان زندگی می‌کنند، کمک‌هزینه فرزند دریافت می‌کنند. می‌توانید اطلاعات بیشتری در این مورد در اینجا (به زبان‌های آلمانی، انگلیسی، عربی، فرانسوی، دری/فارسی) بیابید:  [https://www.arbeitsagentur.de/familie-und-kinder/downloads-familie-und-kinder#Kindergeld-f%C3%BCr-Asylberechtigte-und-anerkannte-Fl%C3%BCchtlinge]

پس از ورود به آلمان، باید برای دریافت مجوز اقامت به اداره مهاجرت درخواست دهید. برای این کار، معمولاً باید با اداره مهاجرت وقت ملاقات بگیرید. همه اعضای خانواده، از جمله کودکان، باید شما را در این وقت ملاقات همراهی کنند.

مهم: تحت هیچ شرایطی برای پناهندگی درخواست ندهید! شما با اطلاعیه پذیرش خود، بدون نیاز به طی کردن مراحل پناهندگی، یک اجازه اقامت در آلمان دریافت خواهید کرد. اگر برای پناهندگی درخواست دهید، این اجازه اقامت را از دست خواهید داد.

مدارک زیر باید به قرار ملاقات در اداره مهاجرت آورده شوند:  

• اطلاعیه پذیرش
• گذرنامه یا سند مسافرتی با ویزا
• عکس‌های بیومتریک جدید برای همه افراد (از جمله کودکان)
• گواهی ثبت‌نام

مفید است اگر مدارک اضافی زیر را نیز به همراه داشته باشید، در صورتی که در آن زمان آنها را در اختیار دارید. در غیر این صورت، می‌توانید آنها را بعداً ارائه دهید.

• مدرک بیمه درمانی
• اطلاعیه از مرکز کار (Jobcentre) در مورد درآمد شهروندی

از ماه مه ۲۰۲۵، عکس‌های بیومتریک پاسپورت باید به‌صورت دیجیتالی به ادارهٔ مهاجرت ارسال شوند. بسیاری از ادارات مهاجرت یک ایستگاه عکاسی خودخدمت در همان محل دارند، که می‌توانید با پرداخت هزینه در آن عکس بگیرید.  همچنان، استودیوهای عکاسی معتبر و همچنان زنجیرهٔ دواخانه‌های “dm” می‌توانند عکس‌های بیومتریک پاسپورت را به‌صورت دیجیتالی مستقیماً به ادارهٔ مهاجرت ارسال نمایند. پس از آن، یک کُد دریافت خواهید کرد که باید آن را به ادارهٔ مهاجرت ارائه کنید.

پس از وقت ملاقات شما در ادارهٔ مهاجرت، درخواست‌تان بررسی می‌شود. مدتی بعد، معمولاً اطلاعیه‌ای مبنی بر تأیید درخواست‌تان از طریق پُست دریافت خواهید کرد. سپس باید برای دریافت مجوز اقامت خود به اداره مهاجرت بازگردید. مطمئن شوید که بخش صحیح قانون اقامت (AufenthG) در جلوی مجوز اقامت ذکر شده است: §23.4.

مجوز اقامت معمولاً برای ۱ تا ۳ سال معتبر است. تقریباً دو ماه قبل از تاریخ انقضای مجوز اقامت، باید خودتان برای تمدید آن درخواست دهید.

این شکل مجوز اقامت است:

علاوه بر اجازهٔ اقامت، شما می‌توانید برای «سند سفر برای اتباع خارجی» نیز درخواست بدهید [نمونه‌عکس Reiseausweis].

این سند به‌ویژه زمانی مفید است که شما با یک سند موقتیِ جایگزین پاسپورت وارد آلمان شده باشید و در حال حاضر پاسپورت معتبر در اختیار نداشته باشید. با داشتن این سند سفر، شما می‌توانید به خارج از آلمان نیز سفر کنید.

گاهی ادارهٔ مهاجرت از شما می‌خواهد که قبل از صدور اجازهٔ اقامت یا سند سفر برای اتباع خارجی، از سفارت کشور خود پاسپورت بگیرید. این موضوع درست نیست و برای شما الزامی نمی‌باشد.

در نامه همراه پذیرش، در صفحه ۲ زیر بند ۱ «گذرنامه‌ها»، یک جمله مهم وجود دارد: «به طور کلی، از افرادی که در فرآیند اسکان مجدد به حمایت نیاز دارند، نباید خواسته شود تا برای دریافت سند مسافرتی به نمایندگی خارجی کشور مبدأ خود مراجعه کنند.» شما می‌توانید نامه همراه  [externes Schreiben]و دستور پذیرش را در اینجا پیدا کنید [Aufnahmeanordnung]. شما می‌توانید این موارد را به اداره مهاجرت نیز نشان دهید.

این بدان معناست که اداره مهاجرت نمی‌تواند از شما بخواهد که به سفارت کشور خود مراجعه کنید. اداره مهاجرت موظف است برای شما مجوز اقامت و همچنین یک سند مسافرتی برای خارجی‌ها صادر کند، حتی اگر شما گذرنامه از کشور خود نداشته باشید. اگر اداره مهاجرت اصرار کرد که به سفارت کشور خود بروید، از یک مرکز مشاوره کمک بگیرید. 

در آلمان، داشتن بیمهٔ درمانی برای همه الزامی است. تا زمانی که شما کمک‌هزینهٔ شهروندی (Bürgergeld) دریافت می‌کنید، هزینهٔ بیمهٔ درمانی شما توسط «جاب‌سنتر» (Jobcenter) پرداخت می‌شود.

در آلمان شرکت‌های زیادی برای بیمهٔ درمانی وجود دارند و شما می‌توانید خودتان انتخاب کنید که با کدام شرکت ثبت‌نام نمایید. اگر از شرکت بیمهٔ فعلی خود راضی نباشید، می‌توانید آن را تغییر دهید. در این صفحه می‌توانید فهرستی از شرکت‌های بیمهٔ درمانی را به زبان آلمانی یا انگلیسی پیدا کنید: [Gesetzliche Krankenkassen]

در بیشتر موارد، شما می‌توانید به‌صورت آنلاین در یک شرکت بیمهٔ درمانی ثبت‌نام کنید. اگر در این روند نیاز به کمک داشته باشید، مراکز مشاورهٔ مهاجرت، ادارهٔ خدمات اجتماعی در محل سکونت شما یا مرکز مشاورهٔ مصرف‌کنندگان می‌توانند برایتان همکاری کنند.

برای ثبت‌نام در یک شرکت بیمهٔ درمانی به اسناد زیر نیاز دارید:  

• گواهی ثبت‌نام (Meldebescheinigung)
• یک عکس پاسپورتی
• اطلاعیهٔ «درآمد شهروندی» (Bürgergeld) از جاب‌سنتر یا یک نسخه از درخواست شما در جاب‌سنتری
• برای خانواده‌ها: تذکره‌های شامل اعضای خانواده و سند نکاح در صورت نیاز

نکتهٔ مهم: مرکز کاریابی (Jobcenter) برای بررسی درخواست شما به مدرکی نیاز دارد که نشان دهد شما بیمهٔ درمانی دارید. در عین حال، شرکت بیمهٔ درمانی نیز برای ثبت‌نام به مدرکی نیاز دارد که نشان دهد شما برای مزایای مرکز کاریابی درخواست داده‌اید. طبعاً انجام این دو کار همزمان ممکن به نظر نمی‌رسد. بنابراین: به شرکت بیمهٔ درمانی یک مدرک یا رسید ارسال کنید که نشان دهد شما برای مزایای مرکز کاریابی درخواست داده‌اید—حتا اگر هنوز پاسخی دریافت نکرده باشید. این برای ثبت‌نام کافی است.

پس از ثبت‌نام، کارت بیمهٔ درمانی از طریق پُست برای شما ارسال خواهد شد. روی این کارت عکس، نام و اطلاعات بیمه‌ای شما درج شده است. هر فرد خانواده‌تان، از جمله کودکان، کارت بیمهٔ جداگانهٔ خود را دریافت خواهد کرد. شما باید این کارت را همیشه همراه داشته باشید، هر زمان که به داکتر یا شفاخانه مراجعه می‌کنید. ظاهر کارت بیمه چیزی شبیه به این است.

تا زمانی که کارت بیمهٔ درمانی‌تان را دریافت می‌کنید، اگر نیاز فوری به داکتر داشته باشید، می‌توانید از شرکت بیمهٔ خود درخواست کنید تا یک گواهی موقت پوشش بیمه‌ای برای شما صادر کند.

شما می‌توانید معلومات بیشتر دربارهٔ مراقبت‌های صحی را در این صفحه پیدا کنید. [Krankenversicherung | Handbook Germany : Together]